Aansprakelijkheid mantelzorgers

Nederland telt ruim 4 miljoen mantelzorgers, waarvan ongeveer 600.000 mensen langer dan 3 maanden en meer dan 8 uur per week zorg bieden. Omdat mantelzorgers met een kwetsbare groep zorgbehoevenden te maken hebben, is de kans aanwezig dat er een keer iets mis gaat. Wanneer de hulpbehoevende als gevolg van de mantelzorg schade leidt, is het goed om te weten wie er verantwoordelijk is en aansprakelijk gesteld kan worden.

Verschil tussen een mantelzorger en een vrijwilliger

Een mantelzorger is iemand die zorg biedt aan een zorgbehoevende in het sociale netwerk. Veelal is de mantelzorger iemand die een partner of familielid verzorgt. Er hoeft echter geen familiale band te bestaan tussen de mantelzorger en de hulpbehoevende. Een mantelzorger kan bijvoorbeeld ook de verzorging van een vriend of kennis in op zich nemen. Het belangrijkste aspect van mantelzorg is dat de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale band tussen de mantelzorger en zorgbehoevende. Hoewel een mantelzorger ook hulpverlener van beroep kan zijn, wordt de zorg aan de zorgbehoevende niet in die hoedanigheid verleend. Een mantelzorger kan echter niet worden beschouwd als vrijwilliger.

Hoewel zowel mantelzorgers als vrijwilligers geen beroepsmatige hulpverlening bieden, zijn er toch een aantal verschillen te onderscheiden. Een belangrijk verschil tussen een mantelzorger en een vrijwilliger is dat bij een mantelzorger de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale band tussen de mantelzorger en de zorgbehoevende. Daarentegen biedt een vrijwilliger de hulpverlening vanuit een algemene wens om een ander te helpen, waarbij er geen sprake is van een sociale band met de zorgbehoevende. Bovendien mag een vrijwilliger de hulpverlening alleen in samenwerking met een professionele zorginstelling aanbieden. Omdat er dan sprake is van een formele band tussen de vrijwilliger en de zorginstelling, ligt de verantwoordelijkheid voor eventuele schade jegens de zorgbehoevende (die wordt aangericht door de vrijwilliger) bij de zorginstelling. Omdat een mantelzorger doorgaans niet verbonden is aan een professionele instelling draagt hij of zij de verantwoordelijkheid zelf.

Aansprakelijkheid van zorginstellingen

Een professionele zorginstelling is verantwoordelijk voor de werkzaamheden van al haar medewerkers. Naast de medewerkers met wie een arbeidsovereenkomst bestaat, is de instelling ook verantwoordelijk voor de werkzaamheden van medewerkers met wie géén arbeidsovereenkomst is gesloten, maar waarbij wel sprake is van een bepaalde gezagsverhouding. Vrijwilligers zijn hier een voorbeeld van.

Een mantelzorger opereert doorgaans vanuit het eigen initiatief, waardoor een zorginstelling daar geen zicht of invloed op kan hebben. Omdat er bovendien geen arbeidsovereenkomst of gezagsverhouding bestaat tussen een mantelzorger en een professionele zorginstelling, kan de instelling niet verantwoordelijk worden gehouden voor de handelingen van de mantelzorger. Een professionele zorginstelling kan dus niet aansprakelijk worden gesteld voor schade jegens een hulpbehoevende die voortvloeit uit handelingen van een mantelzorger.

Aansprakelijkheid van mantelzorgers

Een mantelzorger verleent de zorg op eigen initiatief, zonder hulp of begeleiding van een professionele zorginstelling. De mantelzorger is daarom zelf verantwoordelijk voor de zorgverlening en de eventuele (schadelijke) gevolgen die daaruit voortvloeien. Wanneer de zorgbehoevende schade leidt als gevolg van de handelingen van de mantelzorger, kan de mantelzorger aansprakelijk worden gesteld. Omdat een particuliere aansprakelijkheidsverzekering doorgaans ook dekking biedt voor schade die ontstaat als gevolg van mantelzorg, is het voor mantelzorgers raadzaam een WA verzekering af te sluiten. Verschillende gemeenten kennen een gemeentelijke aansprakelijkheidsverzekering voor vrijwilligers en mantelzorgers. Een dergelijke verzekering dekt voor zowel vrijwilligers als mantelzorgers schade als gevolg van ongevallen en persoonlijke eigendommen. Daarnaast worden mantelzorgers ook op het onderdeel aansprakelijkheid gedekt, met uitzondering van de verkeersaansprakelijkheid. Er kunnen per gemeente verschillen bestaan.

Onderzoek

In het voorjaar van 2017 hebben wij ook onderzoek gedaan naar deze verzekering. De schokkende uitkomsten kunt u hier lezen.